Protestan nedir?

Answer 1

Protestanlık Hıristiyanlığın en büyük üç ana mezhebinden biridir. 16. yüzyılda Martin Luther, Jean Calvin'in öncülüğünde Katolik Kilisesine, Papa'nın otoritesine karşı girişilen Reform hareketinin sonucunda doğmuştur.

Papazlara ihtiyaç duymaksızın Kitab-ı Mukaddes'i okuyabildikleri için, her vaftiz edilmiş inananın aracı bulunmadan rahiplik yetkisi olduğuna inanan Protestanlar Kitab-ı Mukaddes'i Hristiyanlık için tek kaynak saymışlardır.

Reform sonrası ortaya çıkan dini akımlar öncelikle kendi icinde 3 ana kola ayrılmıştır. Bunlar;

- Lutheryanizm
- Kalvinizm
- Anglikanizm

Protestanlık diğer hıristiyan mezheplerinden  bazen ayrımlar gösterir. Katolik, Ortodokslar gibi ruhani başkanları yoktur. Protestanlık, Katolik, Ortodoks kiliselerin merkeziyetçi anlayışının tersine, çeşitli kiliseler veya mezhepler arasındaki kurumsallaşmamış topluluktur. Katolik inanç sisteminin çoğunluğunu korusalar da, Katolik Kilisesinin Papa'ya verdiği geniş yorum, uygulama yetkisini tanımama, dini inançları daha kişisel düzeyde yaşama, Katolik Kilisesi nin dünyasallaşan ayin, uygulamalarından uzaklaşma gerekçeleriyle ayrılmışlardır.

Özellikle John Calvin'in öncülük ettiği Kalvinizm ekolüne bağlı olan Reform kiliseleri, Presbiteryen mezhepleri Eski Ahit'te On Emirde yer alan Kendin için oyma put; yukarda göklerde olanın, ya da aşağıda yerde olanın, ya da yerin altında sularda olanın suretini hiç yapmayacaksın, onlara eğilmeyeceksin, onlara ibadet etmeyeceksin yasasına uyma gerekçesiyle kiliselerinde resim, heykel, tasvir bulundurmazlar.

Lutherci kiliseler ise bu açıdan Katolik mirasa bağlı kalmış, kilise binalarındaki süsleme, dekoru ölçüde muhafaza etmişlerdir.

Lutherci akım daha ziyade Kuzey Avrupa'da yerleşmiş, Almanya'nın büyük bölümünde Evangelische Kirche ismi altında,, İsveç, Norveç, Finlandiya, Danimarka gibi İskandinav ülkelerinde ise ulusal devlet kilisesi temelinde kabul görmüştür.

Katoliklerin tersine Protestan rahipler evlenebilirler, giderek  bazen Protestan mezheplerinde kadınların da rahip olabilme hakları vardır. İncil'in anadilde okunabilmesi de Protestanlığın başka özelliğidir. Katolikler, Ortodokslar kilise ayinlerinde İncil'i Yunanca, Latince okumak zorundaydılar; fakat İkinci Vatikan Konsülünün toplanmasının ardından Katolik kiliselerinde de ana dilde ayin yapma özgürlüğü Novus Ordo ismi verilen yeni kilise yasası uyarınca kabul edildi.

Protestanlıkta azizlere, Meryem Ana'ya dua edilmez, dilekte bulunulmaz. Protestanlar İncil'in Katolik Kilisesi tarafından kabul edilen  bazen kitapları apokrif şekilde tanımlar, Tanrı Sözü şekilde kabul etmezler.